wtorek, 14 lutego 2017

kastet

Wstęp.

Kastet jako broń ma złą reputacjie, zazwyczaj kojarzy się z gangsterami, właściwie jest ich symbolem. Na świecie występują jego lokalne formy nie koniecznie związane z przestępstwami. Polscy bronioznawcy rzadko piszą o kastecie dlatego myślę, że warto przedstawić coś więcej na jego temat. Dlatego napisałem ten artykuł, do którego przyczytania zapraszam.

Nazwa.

Słownik języka polskiego PWN definiuje pojęcie kastet w ten sposób, że są to; spojone ze sobą metalowe pierścienie, nakładane na palce w celu wzmocnienia uderzenia pięścią. Rodowód terminu kastet według Borysa Trubnikowa wywodzi się ze zbitki dwóch francuskich słów, mianowicie: casser - rozbijać, tete - głowa. Co doskonale obrazuje przeznaczenie tej broni naręcznej. Właśnie z języka francuskiego pochodzi wyraz kastet. Język angielski określa tą broń pod takimi terminami jak: knuckle duster, brass knuckles, brass knucks, knuckles, knucks.

Zasada działania.

Kastet wykorzystuje zjawisko kumulacji siły uderzenia bokserskiego nie na całej płaszczyźnie pięści lecz na guzach a czasem kolcach wieńczących pierścienie.


kastet zwięczony kolcami

Różne typy.

Francja.
Apacz to przykład francuskiej, XIX wiecznej broni kombinowanej w której skład wchodziły takie bronie jak: rewolwer wiązkowy (zazwyczaj o kalibrze 7mm), składany nóż a właściwiej można go nazwać bagnetem o długości ok. 9 cm, wreszcie kastet, który podczas strzelania pełnił również funkcje kolby rewolweru. Broń tę nazwano Apacz, jak podaje Chuck Wills, ponieważ rzekomo była używana przez paryskich Apaczów, którzy z kolei przejeli nazwę od wojowniczego plemienia indian amerykańskich (historyk uzbrojenia Charels Edward Chapel uważał tę nazwę za "obraźliwą dla amerykańskich Apaczów).

Apacz

Indie.
Hora to jak podaje George Cameron Stone typ indyjskiego kastetu wykonanego w całości z kości, czyli jej monolityczność gwarantuje wytrzymałość podczas uderzania. Broń ta posiada siedem kolców rozłożonych z czoła i na dwóch bokach co umożliwia atakowanie nią w trzech kierunkach.

 hora

Japonia.
Jerzy Miłkowski w swojej Encyklopedii sztuk walki tak definiuje japoński kastet. Tekken: kastet (rozmaitej konstrukcji) noszony jako bransoleta, w potrzebie ujmowany w pięść. Zwykle wykonany ze stali, pełnił przede wszystkim funkcję młotka, punktaka i nacinaka, wtórnie dopiero "brudnego" narzędzia walki. Rzekoma broń z repertuaru ninja.

Tak jak Japończycy, Serge Mol zalicza tekken do tajnej broni - hibuki. Sam termin tekken tłumaczy on z języka japońskiego na - "żelazna pięść" i podaje dalej: Szczególną popularnością cieszył się w tych stylach jujutsu, które kładły nacisk przede wszystkim na atemi (wrażliwe punkty na ciele człowieka), a zwłaszcza koncepcję ikken hissatsu, czyli nokautowania, a nawet zabijania przeciwnika jednym ciosem.

tekken

Kastet na wojnie.
Dowodem używania kastetu na wojnie przez żołnierzy jest znalezisko z jednego z pól bitewnych wojny secesyjnej 1861-65 w USA. Został on odlany w całości z ołowiu. 

kastet z wojny secesyjnej

Podczas pierwszej i drugiej wojny światowej żołnierze stosowali tzw. noże kastetowe. Cechą wspólną tych noży okopowych jest zespolenie kastetu z nożem lub sztyletem w ten sposób, że stanowił on rękojeść tej broni kombinowanej. Taka konstrukcja dawała więcej możliwości w bliskiej walce w ciasnych okopach niż karabin z nałożonym na niego bagnetem. Niekture noże kastetowe miały umiejscowione ostrze głowni nie od strony kabłąku kastetu lecz po przeciwnej stronie, co miało ułatwiać komandosom podrzynanie gardeł np. wartownikom.
Myślę, że zawężanie użytkowników kastetu wyłącznie do przestępców jest błędne, ponieważ również żołnierze stosowali go w wojnach.

nóż kastetowy wzór US 1918 (wyprodukowany we Francji)

Zalety i wady.

Zaletą kastetu są jego wymiary, ponieważ można go łatwo schować w kieszeni i wyjmując tę broń wykożystać efekt zaskoczenia przeciwnika podczas walki.

Wadą kastetu jest fakt, że jest on niebezpieczny w posługiwaniu się nim również dla samego użytkownika. Po prostu można łatwo połamać sobie palce dłoni.

Kastet a prawo polskie.

Ustawa o broni i amunicji z 1999 r. wymienia m.in. kastet wśród narzędzi i urządzeń, których używanie może zagrażąć życiu lub zdrowiu. Na posiadanie wskazanych narzędzi i urządzeń należących do tej kategorii wymagane jest pozwolenie (art. 9.3). Wynika z tego, że każdy kolekcjoner musi mieć zezwolenie na posiadanie kastetu.

literatura przedmiotu:
- Jagodziński Zygmunt K., Broń kombinowana i zbytkowna XVI-XIX wieku
- Królikiewicz Tadeusz, Historia broni siecznej: kordy, puginały, noże i bagnety
- Miłkowski Jerzy, Encyklopedia sztuk walki
- Mol Serge, Broń dawnej Japonii
- praca zbiorowa, Encyklopedia broni 7000 lat historii uzbrojenia
- Stone George Cameron, A glossary of the construction, decoration and use of arms and armor in all countries and in all times
- Trubnikow Borys, Wielki leksykon broni i uzbrojenia
- Utkin Jerzy, Noże myśliwskie Polski i Europy
- Wills Chuck, Ilustrowana historia uzbrojenia

tekst:
Krzysztof Bełzowski, ostatnia aktualizacja: 14 luty 2017

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz