niedziela, 2 września 2012

symbolika maczugi

Maczuga symbolizuje promień Słońca; piorun; brutalność, siłę, potęgę, władzę, majestat; męstwo, nieustraszoność; czas, prawiedzę, moc poznania; dwuznaczność; tworzenie, dokonanie; głupotę; zdradę; karę; męczeństwo; por. Laska.
  • Maczuga (w staroż. Egipcie) - świat tworzenia i dokonania; pokrewna symbolice wiosła, laski, berła i pałki.
  • Maczuga w hinduizmie, w jednej z czterech rąk Wisznu (w pozostałych trzech: dysk, lotos i muszla) - prawiedza, moc poznania utożsamiana z Kali, potęgą czasu, który niszczy wszystko, co mu się sprzeciwia.
  • Maczuga (w tradycji irańskiej) - piorun, karząca broń bogów.
  • Maczuga w mit. gr. - promień słoneczny; miażdżący cios; całkowite zniszczenie, atrybut Chwały, bogów, np. Hermesa, bohaterów słonecznych, np. Heraklesa, Tezeusza, Zetosa (bliźniaczego brata Amfiona), wyobrażający unicestwienie hybris (gr. 'pychy') człowieka, reprezentowanej przez potwory.

Herkules z maczugą. Detal z amfory, V w. przed Chr.
  • Pałka, buława - broń rozbójnika, zbójcy. W mit. gr. Peryfetes, syn Hefajstosa, zabijał podróżnych maczugą; zabił go Tezeusz i zabrał maczugę. "Noże za pasem, miecz u boku błyska, w ręku ogromna buława. (...) Pierwszy bym pałkę strzaskał na twej głowie" (Powrót taty 43-4, 63 Mickiewicza).
  • Maczuga - dwuznaczność, dwubiegunowość, dwuwykładność. Olbrzymia maczuga celtyckiego 'dobrego boga' Dagdy, jednego z przywódców mitologicznych Irlandczyków, grubym końcem zabijała ludzi, a cienkim przywracała im życie. Podobna dwubiegunowość w lasce (zob.) Mojżesza otwierającej i zamykającej przejście przez Morze Czerwone, otwierającej źródla a. zmieniającej się w węża; piorun (zob.) Zeusa, zapładniający burzą i deszczem a. zabijający; włócznia Achillesa. W ręku rozbójnika - miażdżące wynaturzenie, w ręku bohatera - wynaturzenie zmiażdżone.
  • Maczuga - granica, równowaga, arbitraż. W mit., celt. Dagda, który jest także bogiem przyjaźni i kantraktów, używa maczugi jako emblematu układów granicznych i wszelkiej ugody.
  • Maczuga w chrześc. - zdrada; męczeństwo; atrybut św. Apolinarego, apologety; Fabiana papieża; Jakuba Młodszego, apostoła (pałka folusznika, którą roztrzaskano mu głowę wg Złotej legendy Jacopa da Voragine); Szymona Kananejczyka (Zeloty), apostoła.
  • Maczuga, pałka - broń chłopska, przeciwieństwo rycerskiego miecza; typowe narzędzie kary, przeciwieństwo oczyszczającego miecza.
  • Maczuga w śrdw. - broń biskupów biorących udział w bitwie, którym nie wolno było przelać krwi (np. mieczem czy włócznią).
  • Maczuga (w plastyce śrdw. i renesansowej) - atrybut Odwagi a., w rękach półnagiego głupca, Głupoty.
  • Maczuga - broń Dzikiego Człowieka (łac. homo silvestris 'leśny'), legendarnego, włochatego dzikusa z iluminowanych rękopisów z końca XIII w., fr. rzeźb w kości słoniowej z XIV i arrasów XIV-XV w.
  • Buława, buzdygan - władza, potęga, królewskość, broń bogów i świętych w walce z niewiernymi i heretykami. Ozdobny symbol dowódcy wojskowego, hetmana, marszałka, chana, pochodzący prawdop. od pałki-maczugi. "Do najokazalszych i najkosztowniejszych przyborów reprezentacyjno-kostiumowych należały buławy i buzdygany, które z rzeczywistej, ongi wojennej, broni obuchowej (fr. masse de guerre, nm. Streitkolben) stały się już tylko odznakami wojskowej hierarchii" (Życie polskie w dawnych wiekach 3,2 Władysława Łozińskiego).
  • Pałka - narzędzie kary; (drewniana) ziemianina w czasach pańszczyzny; "Bił chłopów pałką, poił gorzałką" (Nagrobek obywatelowi 1-2 Władysława Syrokomli); (kauczukowa) policyjna, milicyjna.
  • Pałka - sposób przekonywania łotra. Przysłowie: Z łotrem argument: pałka albo nic.
  • Pałka - głowa; np. łysa pałka.
  • Szalona pałka - (głowa), zuchwalec, ryzykant, gwałtownik, szaleniec, postrzeleniec, człowiek nieobliczalny.
  • Zakuta pała - (głowa), zakuty łeb, tępy uczeń; człowiek nieinteligentny, ograniczony umysłowo.
  • Zalać pałkę - (głowę, łeb), upić się, urżnąć się.
  • Pałka - jedynka, najniższy stopień szkolny. Przysłowie: Minimus pałka, nie wart chleba kawałka - tj. zły uczeń, tępak, leń.
Kopaliński Władysław - Słownik symboli - Oficyna Wydawnicza Rytm - Warszawa 2006

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz