poniedziałek, 30 kwietnia 2012

kusanagi-no-tsurugi

Chcąc poznać dzieje miecza Kusanagi-no-tsurugi musimy się przenieść do mitycznej Japonii.

Idący w górę rzeki Hi, Susanoo (bóg burzy) spotkał rozpaczającą parę, Ashinazuki i Tenazuchi. Powodem niedoli tych ziemskich bóstw był smok Yamataorichi (Wąż Rozszczepiony na Ośmioro), który co roku przychodził i pożerał jedną z ich ośmiu córek. Rodzicom pozostała już tylko jedna córka , a zbliżał się czas smoczej biesiady. Ashinazuchi za zabicie smoka był skłonny wydać za mąż ostatnią z córek za Susanoo. Susanno sprytnie zastawił pułapkę z ośmiu wielkich kadzi wypełnionych sake i przyczaił się z mieczem w dłoni. Smok po przybyciu na miejsce wyżłopał całe sake i spity do nieprzytomności zasnął. Wykorzystał to Susanoo, wyszedł z ukrycia i poćwiartował potwora. Przy krojeniu jednego z ośmiu ogonów usłyszał zgrzyt po czym stwierdził, że miecz mu się wyszczerbił. Zajrzał więc do smoczego ogona i zobaczył inny wspaniały miecz.
- Boski to miecz - pomyślał Susanoo
- Jakże bym mógł zatrzymać go dla siebie ?
Posłał znaleziony miecz do nieba jako prezent dla siostry, Amaterasu (bogini słońca).



Tsuba (jelec tarczowy) przedstawiająca boga burzy Susanoo i smoka Yamataorichi.

Miecz ten należy do regali Japonii, przedmiotów, których przekazanie obejmującemu tron władcy stanowi najważniejszą część ceremonii intronizacyjnej. Do regalii należą lustro z brązu Yata-no-kagami, miecz z brązu Kusanagi-no-tsurugi i klejnot (w kształcie kłów dzika) Yasakani-no-magatama. Według mitologii odnotowanej w kiki, bogini Amaterasu wręczyła regalia swemu wnukowi Ninigi, zsyłając go na ziemię. Przekazywane były każdemu kolejnemu cesarzowi, poczynając od Jinmu. Do panowania cesarza Sujina (dziesiątego władcy) były trzymane w cesarskiej rezydencji. Sujin kazał wykonać repliki lustra i miecza, aby pozostały w rezydencji, oryginały zaś oddał do świątyni wzniesionej w Kasanui w rejonie Yamato. Za panowania następnego władcy, Suinina, zostały prze niesione do Ise; wg tradycji lustro od tego czasu znajduje się w świątyni Ise-jingu. Miecz, wg kiki, zabrał bohater Yamatotakeru.

Młody bohater wyruszył w towarzystwie wiernej drużyny. Zamiast skierować się od razu na północny wschód ku dzikim rubieżom, zboczył na południe, aby przed wyprawą złożyć hołd w chramie Ise. Tam kapłanka udzieliła mu błogosławieństwa i obdarzyła świętym mieczem Murakumo-no-tsurugi (miecz rozgarniający chmury, wg W. G. Astona) oraz woreczkiem, który miał otworzyć w chwili śmiertelnego niebezpieczeństwa. Kiedy Yamatotakeru dotarł do Surugi, natknął się na grupę tubylców, którzy udawali, że poddają się jego autorytetowi. Zwabili go na dzikie pola zachęcając obłudnie do polowania na rogacze, których tam miało być bardzo dużo. Yamatotakeru, dzielny myśliwy, nie podejrzewając podstępu dał się wyprowadzić w pole (dosłownie i w przenośni). Wtedy zdrajcy, dybiąc na życie księcia, wznieśli ogień. Księże uratował się jednak. Kiedy płomienie zaczęły go otaczać ze wszystkich stron, wyciął wokół siebie trawę posługując się świętym mieczem, a następnie rozwiązał woreczek z Ise. Znalazł w woreczku krzesiwo i hubkę. Za ich pomocą skrzesał przeciwogień. Od tej właśnie chwili nazwa miecza została zmieniona na Kusanagi-no-tsurugi (Miecz-trawosiecz).

Yamatotakeru miecz oddał pod opiekę świątyni Atsuta-jingu w Nagoi, gdzie (wg mitologii) miecz spoczywa do dziś. W rzeczywistości nie wiadomo, jakie jest pochodzenie regali lustra i miecza z brązu oraz klejnoty magatama (krzywe klejnoty) znajdują się w bardzo wielu grobach od okresu yayoi poprzez okres konfu. Prawdopodobnie były atrybutami naczelników plemiennych, w pewnym monencie zostały zagarnięte przez zdobywający hegemonię cesarski ród. Repliki lustra trzymane w cesarskim pałacu paliły się kilkakrotnie i były odlewane na nowo. Replika miecza utonęła w morzu w 1185 podczas wielkiej bitwy morskiej w zatoce Dannoura i w 1210 została ponownie wykuta w Ise. W XIV w., gdy trwały walki między dwoma konkurencyjnymi dworami, posługiwano się prawdopodobnie więcej niż jednym kompletem replik, ostatecznie o legalności linii zadecydowało przekonanie, że jej przedstawiciel posiada regalia prawdziwe.

Powyższy tekst został ułożony z fragmentów dwóch książek autorstwa Jolanty Tubilewicz: Mitologia Japonii i Kultura Japonii.

Tubielewicz J. - Mitologia Japonii - Wydawnictwo Artystyczne i Filmowe - 1986

Tubielewicz J. - Słownik, kultura Japonii - Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne - Warszawa 1996

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz