piątek, 18 lutego 2011

symbolika miecza, część 1

Miecz jako broń pojawił się dopiero w epoce brązu, wyrób mieczy wymagał opanowania obróbki metalu. (Drewniane miecze, używane przez Indian południowoamerykańskich, był raczej bronią tępą niż sieczną w naszym rozumieniu.) Miecze epoki brązu były często bogato zdobione, co świadczy o ich nie tylko użytkowym przeznaczeniu. Jest rzeczą oczywistą, że biblijna opowieść o wygnaniu z raju, którego odtąd strzegli cherubini i miecz ognisty, przenosi późniejsze wyobrażenia w czas prapoczątków ludzkości. Miecz jako narzędzie gniewu Bożego stał się symbolem sprawiedliwości i kary, atrybutem archanioła Michała. W Apokalipsie św. Jana z ust Jezusa wychodził miecz obosieczny, oznaczający siłę i prawdę oświetlającą jak błyskawica. Miecz jako symbol siły był atrybutem bogów wojny (np. Marsa), władców, królów i rycerzy często przypisywano mu magiczne właściwości, w średniowieczu nadawano też imiona. Do najbardziej znanych legendarnych mieczy należą m.in. Ekskalibur króla Artura, Balmung Zygfryda, Darandal Rolanda, Nagelring Teodoryka Wielkiego. Pasowanie na rycerza polegało na płazowaniu mieczem. Dwa miecze symbolizowały w średniowieczu władzę świecką i duchową, przy czym papież, zwierzchnik Kościoła, miał przekazywać miecz oznaczający władzę świecką w lenno prawowitemu władcy kraju.

Miecz broniący cnoty w łożu. Dzieje Tristana i Izoldy. 1484

Miecz leżący między mężczyzną a kobietą symbolizował cnotę (signum castitatis). Miecz jako narzędzie męczeństwa był atrybutem wielu świętych, m.in. Pawła, Jakuba Większego, Tomasza Becketta, Katarzyny, Łucji. W Ewangelii wg św. Łukasza (2,35) pobożny Symeon przepowiedział Marii, że jej duszę przeniknie miecz, oznaczający cierpienia duchowe z powodu śmierci Jezusa. W ikonografii baroku siedem mieczy symbolizowało "siedem cierpień Marii Panny".

Siedem cierpień Marii Panny

Tylko w wyjątkowych przypadkach miecz pojawiał się w dłoni niewieściej. Joanna d'Arc stracona na stosie w roku 1431, mówiła, że św. Katarzyna wskazała jej miecz zakopany pod wiejskim kościołem: "Miecz był pod ziemią, zupełnie zardzewiały, a na nim pięć krzyży. Głosy powiedziały mi, że tam jest (...) Poleciłam, by napisano do miejscowego duchowieństwa i poprosiłam, aby mi go dano. I oni mi przysłali ten miecz" (cytat wg A. Holla z akt sądowych sprawy). Mieczem tym wywalczyła Joanna wiele zwycięstw dla Francuzów. W dawnych Chinach wierzono, że czarownicy przepędzają mieczami demony, a legenda mówiła o "męskim" i "żeńskim" mieczu, które odlano w górach Kuenlun z wątroby i nerek mitycznego zająca, żywiącego się metalem. Uważano, że gdy kobieta śni, że wyjmuje miecz z pochwy, urodzi syna (miecz ma także w psychoanalizie męski, falliczny charakter). Miecz w snach kobiet oznaczał szczęście, natomiast w snach mężczyzn miecz wpadający do wody zapowiadał śmierć kobiety. W Japonii władanie mieczem było sztuką samurajów; samuraj posiadał dwa miecze: długi miecz, katanę, i krótki miecz wakizashi do walki wręcz i do rytualnego samobójstwa (seppuku, zwanego w Europie harakiri). Kowale wytwarzający miecze musieli przestrzegać rytualnych przykazań wstrzemięźliwości, ich praca miała charakter sakralny. Gardy mieczy były bogato dekorowane. Obecnie walka na miecze (iai-do) należy do dyscyplin sportowych, także walki na miecze drewniane (kendo). Według japońskiego mitu bóg burzy Susano-o wyciągnął miecz z ogona zabitego przez siebie ośmiogłowego węża. Miecz ten należy, wraz z perłami i zwierciadłem, do japońskich klejnotów państwowych.

Biedermann Hans - Leksykon symboli - Muza S. A. - 2001

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz